Çocuklarda ilaç alerjisi
İlaçlar, çocukların hastalıklarının tedavisinde hayat kurtarıcıdır. Ancak nadir de olsa bazı çocuklarda ilaçlara karşı alerjik reaksiyonlar gelişebilir. İlaç alerjisi, hem çocuk hem de aile için kaygı verici bir durumdur. Doğru tanı konulmadığında çocuklar gereksiz yere “alerjik” olarak etiketlenebilir ve bu da ileride tedavi seçeneklerini kısıtlayabilir. Bu nedenle doğru bilgi ve uzman değerlendirmesi çok önemlidir.
İlaç Alerjisi Nedir?
Bağışıklık sistemi, normalde zararlı olmayan bir ilacı “düşman” olarak algılar ve aşırı tepki verir. Bu durum “ilaç alerjisi” olarak adlandırılır. Alerjiye en sık neden olan ilaçlar şunlardır:
- Antibiyotikler (özellikle penisilin ve türevleri)
- Ağrı kesici ve ateş düşürücüler (parasetamol, ibuprofen vb.)
- Daha nadiren bazı kanser ilaçları, anestezi ilaçları veya vitaminler
Ancak her ilaç potansiyel olarak alerjiye yol açabilir.
İlaç Alerjisi Neden Önemlidir?
Yanlışlıkla ilaç alerjisi tanısı almak, çocuğun birçok etkili ve güvenli ilacı kullanamamasına yol açar. Bu durum tedavi seçeneklerini kısıtlar, gereksiz yere daha güçlü ve yan etkili ilaçların kullanılmasına neden olabilir. Bu nedenle doğru tanı son derece önemlidir.
Belirtiler Nelerdir?
İlaç alerjisi belirtileri hafif cilt bulgularından ağır, yaşamı tehdit eden reaksiyonlara kadar değişebilir.
- Deride kızarıklık, döküntü, kurdeşen (ürtiker), kaşıntı
- Dudak, göz kapağı veya yüzde ani şişlik (anjioödem)
- Nefes darlığı, hırıltı, öksürük
- Bulantı, kusma, karın ağrısı
- Çok nadiren gelişen ve hayatı tehdit eden anafilaksi, ağır cilt lezyonları, iç organ tutulumu
Unutmamalıdır ki her döküntü ilaç alerjisi değildir. Çocuklarda özellikle ateşli enfeksiyonlar sırasında döküntüler sık görülür ve bunlar sıklıkla ilaç alerjisi ile karıştırılır.
Tanı Nasıl Konulur?
İlaç alerjisi tanısı, yalnızca Çocuk Alerji ve İmmünoloji uzmanları tarafından konulmalıdır. Tanıda şu adımlar önemlidir:
- Ayrıntılı öykü alınması: Hangi ilacın, hangi dozda, ne zaman verildiği ve bulguların nasıl geliştiği dikkatle sorgulanır.
- Cilt testleri: Bazı ilaçlarda (örneğin penisilin) güvenilir sonuç verebilir.
- Kan testleri: Kısıtlı durumlarda yol gösterici olabilir.
- İlaç yükleme testi: Altın standarttır. Hastane koşullarında, uzman gözetiminde ilacın küçük dozlarla tekrar verilmesiyle yapılır. Bu test sadece acil müdahale imkanlarının bulunduğu ve bu konuda deneyimli merkezlerde uygulanmalıdır.
Tedavi ve Korunma
- Şüpheli ilaç kesilir ve gerekiyorsa yerine alternatif ilaç başlanır.
- Ciddi reaksiyon öyküsü olan çocuklarda, hekim gerekli görürse adrenalin otoenjektörü reçete edebilir.
- Aileye ve çocuğa, hangi ilacın alerjiye neden olduğu yazılı olarak bildirilir.
- Gereksiz ilaç yasaklarından kaçınılmalı; çünkü yanlış tanılar tedavi seçeneklerini sınırlar ve daha güçlü antibiyotiklerin gereksiz kullanımına yol açabilir.
Ailelere Öneriler
- Çocuğunuzda ilaç sonrası döküntü, şişlik veya nefes darlığı gelişirse hemen hekime başvurun.
- Tanı konulmadan önce mutlaka Çocuk Alerji/İmmünoloji uzmanına danışın.
- Olası alerji durumunda ilacın adını, dozunu, zamanını not edin ve mümkünse bulguları fotoğraflayın.
- Aynı ilacı veya aynı gruptan ilacı uzman değerlendirmesi olmadan tekrar kullanmayın.
- Kesin tanı varsa, bu bilgiyi her sağlık hizmetinde paylaşın ve çocuğunuzun yanında alerji kartı/bilekliği bulundurun.
- Okul, kreş, bakım evi gibi kurumları çocuğunuzun alerjisi konusunda bilgilendirin.
Çocuk Alerji, İmmünoloji ve Astım Derneği olarak amacımız; çocuklarımızın güvenle tedavi edilmesini sağlamak, aileleri doğru bilgilendirmek ve gereksiz ilaç kısıtlamalarını önlemektir