Çocukluk Çağı Astımı
Astım, çocuklarda en sık görülen uzun süreli (kronik) iltihabi solunum yolu hastalıklarından biridir. Astımı olan çocuklarda akciğerlere giden hava yolları normalden daha hassastır. Toz, duman, enfeksiyon ya da egzersiz gibi durumlarla karşılaştıklarında hava yolları daralır. Bunun sonucunda nefes darlığı, öksürük ve hışıltı gibi belirtiler ortaya çıkar. Astım bulaşıcı değildir. Yani bir çocuktan diğerine geçmez.
Astımın Belirtileri Nelerdir?
-Tekrarlayan öksürük (özellikle gece veya sabaha karşı)
-Hışıltılı solunum (nefes verirken ıslık sesi gibi ses çıkması)
-Göğüste baskı veya sıkışma hissi
-Koşma, oyun veya gülme sonrası nefes nefese kalma
-Uzun süren öksürük (Bazı çocuklarda tek belirti sadece uzun süren öksürük olabilir)
Astım Belirtilerinin Ortaya Çıkmasını Tetikleyen Faktörler Nelerdir?
-Solunum yolu enfeksiyonları (nezle, grip, vb.)
-Ev tozu, polen, küf, hayvan tüyü gibi alerjenler
-Sigara dumanı
-Hava kirliliği
-Çok hızlı koşma, egzersiz
-Ani hava değişiklikleri, soğuk hava
-Yoğun stres, ağlama, gülme
Astımda Tedavi Nasıl Yapılır?
Astım tedavisinin amacı çocuğun günlük hayatını rahat sürdürmesini sağlamak, astım krizlerini önlemek ve akciğerleri korumaktır. Tedavi kişiye özel planlanır, bu yüzden doktor kontrolü çok önemlidir.
- İlaç tedavisi
Astımda kullanılan ilaçlar iki gruptur.
- a) Rahatlatıcı ilaçlar (kısa etkili ilaçlar)
-Çocuğun nefesinin aniden daraldığı durumlarda kullanılır.
-Ölçülü doz inhaler (fısfıs sprey) veya nebul şeklindedirler.
-Hızlıca nefes yollarını açar ama uzun süre koruma sağlamaz.
- b) Koruyucu ilaçlar (uzun etkili ilaçlar)
-Her gün düzenli kullanılır, astımı kontrol altında tutar.
-Hava yollarındaki iltihabı azaltır.
-Çocuk kendini iyi hissetse bile doktorun önerdiği şekilde devam edilmesi gerekir.
Çocuklarda Astım Tedavisinde İlaçların Uygulama Yöntemleri Nelerdir?
Astım tedavisinde kullanılan ilaçlar genellikle çocuğun rahat nefes almasını sağlamak ve hastalığı kontrol altında tutmak için verilir. Bu ilaçlar farklı yollarla çocuğa verilebilir.
Ölçülü doz inhalerler
En sık kullanılan yöntemdir. İlaç doğrudan solunum yollarına gider, bu yüzden etkisi hızlı olur. Ölçülü doz inhaler (sprey şeklinde küçük cihazlar) ve bu spreyin çocuğa daha kolay verilmesi için aracı tüpler (spacer) kullanılır. Küçük çocuklarda maskeli aracı tüpler tercih edilir. Kullanım basamakları genellikle şöyle olur.
1.Sprey cihazı aracı tüpe takılır.
2.Çocuk maskeyi ağzına/burnuna yerleştirir.
3.İlaç sıkılır, çocuk ortalama 10 normal nefes alıp verir.
Kuru toz inhalerler
Daha büyük çocuklarda kullanılabilir. Çocuk ilacı nefesle içine çeker.
Nebülizer cihazlar (buhar makinesi)
İlaç buhar haline getirilir ve çocuğa maske ile solutulur. Özellikle küçük çocuklarda veya şiddetli astım krizlerinde tercih edilir.
Ağızdan alınan ilaçlar (granül ya da tablet)
Bazı astım ilaçları (montelukast) ağızdan verilebilir. Çocuğun yaşına göre granül, çiğneme tableti veya yutulan normal tablet formunda olurlar. Genelde nefes yoluyla kullanılan ilaçların yanında ek tedavi olarak kullanılır.
Kortizol
Ağır astım krizlerinde veya özel durumlarda tercih edilir. Damar içi, kas içi veya ağızdan uygulanabilir.
- Tetikleyicilerden Kaçınmak
-Evde sigara içilmemeli.
-Toz, polen, hayvan tüyü gibi alerjenlerden uzak durulmalı.
-Odanın çok nemli veya küflü olmamasına dikkat edilmeli.
-Düzenli uyku ve sağlıklı beslenmeye önem verilmelidir.
- Ailelere Öneriler
-Çocuğunuzun belirtilerini takip edin.
-Doktorunuzun verdiği tedavi planına mutlaka uyun.
-İlacı sadece astım krizi anında değil, doktorun önerdiği şekilde düzenli kullanın.
-Kontrolleri aksatmayın.
-Okuldaki öğretmenlere çocuğunuzda astım olduğunu söyleyin.
-Astım krizi gibi acil durumlarda hangi ilaçların nasıl kullanılacağını öğrenin.
Sonuç
Astım doğru tedavi ve düzenli takip ile kontrol altına alınabilir. İlaçlarını düzenli kullanan, tetikleyicilerden korunan çocuklar rahatça koşup oynayabilir ve sağlıklı bir yaşam sürebilir. Ailelerin en büyük görevi, çocuklarının tedaviye uyumunu sağlamak ve doktorla iş birliği yapmaktır.